De Abdij  Averbode

 

Website Zoom


Home


 

De Abdij


Abdijkerkhof  Abtskwartier  Bezinningscentrum  Boekhandel  Conventsgebouwen  |

Historiek v/v kerk  Kerkinterieur  |  Pastorie  Poortgebouw  Poortzalen  Uitgeverij  | 


De Norbertijnenabdij te Averbode, 013/ 78 04 40

Het voorplein en de abdijkerk zijn vrij toegankelijk.

Website: www.abdijaverbode.be

Gebedsvieringen in de abdijkerk

- Morgengebed: 07.00 (zat., zon- en feestdagen: 07.30) met Nederlandse gezangen.

- Eucharistieviering: 11.45 (zon- en feestdagen: 11.00) met Gregoriaanse en/of Nederlandse gezangen.

- Vespers (avondgebed): 18.00, met Gregoriaanse en/of Nederlandse gezangen.

Zondagsbezoeken:

- Elke zondagnamiddag om 15.00 u kunnen individuele bezoekers deelnemen aan een abdijbezoek.

  In zaal Antwerpen (voorplein) wordt eerst de abdijfilm getoond en daarna begeleidt een abdijgids een rondleiding. Duur: 1u30

  Prijs volwassenen: 2,00.

Geleide bezoeken aan de Norbertijnenabdij te Averbode kunnen steeds aangevraagd worden bij:

Dienst Toerisme Scherpenheuvel-Zichem

Basilieklaan 16, 3270 Scherpenheuvel-Zichem

Tel. 013/ 77 20 81   Fax. 013/ 78 25 54

toerisme@scherpenheuvel-zichem.be

* * * * * * *


Het abdijkerkhof

Het kerkhof van de abdijgemeenschap ligt naast de abdijkerk. Voorheen was dit het kerkhof van de parochie Averbode. Tot 1871 werden de confraters immers in de pandgang begraven.

Enkele data: 

1803, Averbode wordt erkend als succursale kerk en de plaats van het huidige abdijkerkhof wordt aangewend als begraafplaats.  

1871, Vanaf nu worden ook de confraters op dit kerkhof begraven, omdat het bij wet verboden is om binnenshuis doden te begraven. 

August Van Aerschot uit Herentals maakt het ijzeren hekken dat rond het kerkhof wordt geplaatst.

1873, Er wordt een ijzeren kruisbeeld op het kerkhof geplaatst. Het is een afgietsel van het Christusbeeld dat in de abdijrefter hing. Ook dit kruis wordt gegoten door Van Aerschot.

1950, Op 30 juli wordt het nieuwe parochiekerkhof, gelegen langs de Herseltsebaan, ingewijd door pastoor Van der Waeren. Vanaf nu is het kerkhof naast de abdijkerk uitsluitend bestemd voor de confraters.

1952, Door toedoen van prior Verheggen worden er in de maand februari marmeren kruisjes geplaatst op de graven van de confraters. Een plaat vermeldt de naam en hun laatste functie, de data van geboorte, professie, de eventuele priesterwijding en overlijden. Voordien stonden er slechts houten kruisjes op het kerkhof.

1972, De stenen zerken van de graven van de parochianen worden weggenomen.

1981, Geheel het kerkhof wordt opnieuw aangelegd.

Op het kerkhof vinden we ook het graf van Ernest Claes (+ 1968) en zijn vrouw Stefanie Vetter (+ 1974). In de rij langs de straat kan men het graf zien van pater Danil Omer De Kesel, alias Nonkel Fons.

* * * * * * *

top


Het abtskwartier en de afsluitmuur

Het abtskwartier

Tegenover de zwierige en zware Vlaamse Barok van de kerkgevel steekt de eerder strenge Franse stijl van het abtskwartier wel enigszins af. Deze vleugel (1713-1732) was eertijds kamerlingskwartier. Nu is het de zetel van de administratie van de abdij. Sedert de 19de eeuw is het abtswoning. De volledige afwerking van deze vleugel gebeurde in 1734. Vermeldenswaard in deze vleugel is de 'lederen zaal' een vertrek waarvan de muren bekleed zijn met beschilderd leer.

De afsluitmuur

Deze muur werd gebouwd in 1735 onder abt F. van den Paenhuysen.

* * * * * * *

top


Het bezinningscentrum

Voor bezinning, vorming en ontmoeting kunnen groepen verblijven in het Bezinningscentrum, dat zich bevindt in een vleugel van de abdij. De deelnemers beschikken over een eigen kamer, de ruime ontspanningszaal en de kapel. Het auditorium kan eveneens worden aangewend. Het Bezinningscentrum beschikt over 29 kamers waarvan 11 voorzien zijn van een tweede bed. Voor klasgroepen wordt de capaciteit beperkt tot 29 personen. Andere groepen tellen maximaal 40 personen. Van alle groepen wordt een fundamenteel respect verlangd voor de religieuze sfeer in de abdij en de gemeenschap die haar bewoont.

Het Bezinningscentrum richt zelf activiteiten in. Gedurende het schooljaar ontvangen we klasgroepen voor bezinningsdagen. Daarnaast worden bezinningsweekends, retraites en vormingsdagen georganiseerd.

Groepen kunnen het Bezinningscentrum afhuren voor een weekend of voor maximaal zeven dagen. Ook groepen die n dag bezinning verlangen, komen in aanmerking. Men kan zelf in begeleiding voorzien of begeleiding vragen aan de directie van het Bezinningscentrum. De bezinnings- of vormingsactiviteiten dienen te passen binnen het kader van de abdij. Een groep is slechts aanvaard na schriftelijke aanvraag en nadat een ondertekende overeenkomst is teruggestuurd naar het Bezinningscentrum. De kostprijs wordt berekend op basis van de algemene verblijfskosten in de abdij.

Voor alle informatie wende men zich tot n van de medebroeders die verantwoordelijk zijn voor het Bezinningscentrum: Filip Nol, Jan Geerts en Filip Vermeire.

* * * * * * *

top


De boekhandel

In 1734 werden de paardenstallen door een bogengalerij met de kerk verbonden en vormden het koetshuis. Voordien liep er een weg tussen de kerk en de paardenstallen, over het huidige kerkhof, wellicht naar de weilanden en bossen. Sinds 1952 is hier de abdijboekhandel ondergebracht.

Deze boekhandel is elke dag geopend van 10.00 uur tot 12.00 uur en van 13.00 uur tot 17.30 uur. Op zaterdag en zondag blijft de winkel geopend tot 18 uur. In de winterperiode is de boekhandel op vrijdag gesloten, behalve in de maand december.

* * * * * * *

top


De conventsgebouwen

De conventsgebouwen, dit zijn de gebouwen die als woonplaats in gebruik zijn door de kloostergemeenschap, werden vernieuwd in 1712-1716. De statige oostvleugel met sacristie, kapittelzaal en recreatiezaal kwam tot stand in 1739 -1744, volgens de plannen van broeder Gregorius Godissar. De andere nog bestaande gebouwen rondom de abdij werden opgetrokken of verbouwd in de 18de eeuw, zoals de paardenstal en het armenhuis naast de poort (1734), het voormalige koetshuis (1734), nu boekhandel, en de dienstgebouwen vanaf de pastorie tot aan de schuur. Deze schuur werd in 1854 aangepast. De abdijgebouwen werden tijdens de Franse Revolutie verkocht aan vier burgers, die ze gedeeltelijk afbraken om met de opbrengst van de verkoop van de bouwmaterialen de aankoopsom bijeen te brengen. Een vierde deel, met o.a. de kerk bleef aan de staat. In 1802 kon medebroeder Ignatius Carleer de drie andere delen terug kopen. Enkele medebroeders zijn daarop naar de abdij teruggekeerd.

Pas na de Belgische onafhankelijkheid was het hernemen van het religieuze leven niet langer wettelijk verboden. In 1834 waren voor Averbode alle voorwaarden vervuld. Van de 12 overlevende leden van de abdij van vr de Revolutie, keerden er vijf terug. Vier nieuwe kandidaten werden aangenomen. Het regelmatige kloosterleven herbegon. Omwille van de beperkte financile middelen van de nieuwe gemeenschap, zou de heropbouw van de abdij slechts langzaam vorderen. Onder prelaat G. Crets (o1858 - + 1944), die abt van Averbode was van 1887 tot 1942, kregen de abdijrefter en de bibliotheek een meer definitieve inrichting en werden de voorgevel van de kerk en het poortgebouw gerestaureerd. Omstreeks 1930 liet deze abt op de fundamenten van een afgebroken 18de eeuwse vleugel een nieuw gebouw optrekken om zijn alsmaar groter wordende gemeenschap te kunnen huisvesten.

Op 29 december 1942 werd door een brand het ganse centrale abdijcomplex - op de kerk, de sacristie, de kapittelzaal en de pandgang na - grondig vernield. Onmiddellijk startte de wederopbouw, volgens de plannen van architect F. Vandendael uit Heverlee. Hierbij werd de tweede verdieping geheel uitgebouwd en een nieuwe vleugel werd toegevoegd als retraitehuis. Pas omstreeks het midden van de jaren '60 was de heropbouw voltooid.

* * * * * * *

top


Historiek van de Kerk

De eerste steen van het huidige kerkgebouw werd gelegd op 31 juli 1664. De werken schoten vrij goed op, maar in de nacht van 15 op 16 januari 1665 stortte n van die vier pijlers, die het centrale gewelf ondersteunden, neer. In zijn val sleurde hij een deel van de gewelfbogen mee. Kort daarna bezweken nog twee andere pijlers, en men was verplicht ook de vierde neer te halen. Men herbegon met degelijker materiaal en einde 1670 stond het ganse gebouw onder dak. Op 11 juli 1672, het feest van Sint-Norbertus, kon de kerk voor het eerst worden gebruikt.
De architect van de barokke abdijkerk is Jan van den Eynde. De kerk werd gebouwd onder het abbatiaat van Servaas Vaes (1647-1698).

De toren werd pas afgewerkt in 1700. Tot aan de Franse Revolutie herbergde hij een beiaard van 36 klokken. In 1819 verhuisde deze beiaard naar de grote kerk van Hoei.

In de jaren 1968-1978 werd de buitenzijde van de kerk en de toren volledig gerestaureerd. De binnenrestauratie werd aangevat in februari 2000. Het einde is voorzien rond eind 2002.

Op de toren wijst geen haan de windrichting aan maar wel een verguld lam met wimpel, het heraldische embleem van de abdij.

* * * * * * *

top


Kerkinterieur

De binnenruimte van de kerk valt op door de eigenaardige constructie. Het lijkt wel een omgekeerd kruis. De kerk werd gebouwd als abdijkerk, dus met het hoofdaccent op het koorgedeelte. Het beeldhouwwerk aan de witte muren, danken we aan de beeldhouwers Jan van den Steen, Jan van den Eynde en Antoon Stijnen.

Het koorgestoelte werd in 1673 voltooid. Engelenkopjes sieren de leuningen van de tweenzeventig koorplaatsen. In de grote nissen van het rugpaneel staan heiligen en zaligen uit onze eigen norbertijnenorde. Tussenin prijken engelen, die de passietuigen van Christus dragen. Weinige plekjes werden onbenut gelaten door de fantasie van de beeldhouwers. De dwarsbeuk van de kerk wordt opgeluisterd door twee hoogopgebouwde altaren, toegewijd aan respectievelijk Sint-Norbertus, de stichter van onze orde, en Sint-Jan de Doper, patroon van Averbode. De altaren van Onze-Lieve-Vrouw en van het Heilig Hart in het centrum van de kerk, zijn toevoegingen van 1894 en 1899. Het Mariabeeld wordt vereerd door de plaatselijke bevolking en door vele pelgrims. Rond deze Lieve-Vrouw van het Heilig Hart groeide trouwens de gelijknamige aartsbroederschap. In 1910 werd het beeld in naam van Paus Pius X plechtig gekroond door Kardinaal Mercier. Deze aartsbroederschap is de bakermat geweest van de ganse pers- en drukactiviteit van Averbode en van vele apostolaatswerken van de abdij sinds het einde van de vorige eeuw. 

Het huidige grote orgel is een schepping van Hippoliet Loret uit Laken. Hij werkte eraan van 1854 tot 1861. Met zijn vierenzestig spelen, vier klavieren en pedaal is het een merkwaardig voorbeeld van de orgelbouwkunde in de romantische periode. Bovendien is het nog volledig in zijn oorspronkelijke staat. Momenteel is het echter dringend aan een grondige restauratie toe.

In het rechtertransept werd in 2001 een nieuw orgel geplaatst door Verschueren Orgelbouw uit Heythuysen. Het betreft een tweeklaviers orgel met 25 registers en pedaal.

* * * * * * *

top


De pastorie

De muurankers vormen het jaar 1651, datum van een restauratie. Oude documenten spreken van een verblijf voor personeel. Sinds 1732 was dit het provisorenhuis, de woonplaats van de econoom van de abdij.
Vandaag doet dit huis dienst als woonplaats van de parochiepriesters van Averbode en dit sinds 1797.

Door de Franse Revolutie werden immers de meeste kloosters en abdijen opgeheven. Ook de gemeenschap van Averbode werd uit haar abdij gezet. Drie religieuzen mochten blijven wonen in het provisorenhuis om de kerk te bedienen die - op vraag van de plaatselijke bevolking - als parochiekerk werd opengehouden.

* * * * * * *

top


Het poortgebouw

Het grote poortgebouw is opgetrokken in bruine ijzerzandsteen, typisch voor de demerstreek. Minstens de ruwbouw dateert van de veertiende eeuw. De voorgevel werd gerestaureerd in 1910. De nissen werden in 1912 terug verrijkt met beelden. Naast Onze-Lieve-Vrouw met het Kind bemerk je er de heiligen Catharina, Johannes de Doper, Petrus, Paulus en Laurentius. Boven de kleine deur troont de heilige Gummarus, patroon van de toenmalige abt.

Rechts van de poort is het `armengat' de laatste getuige van de middeleeuwse milddadigheid.
Het gehele poortgebouw werd opnieuw gerestaureerd, nu ook de achtergevel, in 1989.
In de achtergevel in een nis boven de grote boog prijkt een afgietsel van het beeld van een laat-gotische Moeder van Smarten. Het originele houten beeld werd in 1963 gerestaureerd en wordt sindsdien bewaard binnen in de abdij.

* * * * * * *

top


De poortzalen

Deze oude paardenstallen voor bezoekers werden gerestaureerd (1976-1982) en omgebouwd tot twee grote ontvangstzalen voor bijeenkomsten en tentoonstellingen. Samen met de zaal boven de poort, dragen zij de namen van de drie provincies die elkaar in Averbode raken: Limburg, Antwerpen en Brabant.

* * * * * * *

top


Uitgeverij Averbode

Bezoek de site van de uitgeverij

Op 4 januari 1920 rollen in de abdij van Averbode twee van de eerste Belgische kindertijdschriften van de pers: Zonneland en Petits Belges. Foto's, humor en kleuren spelen snel een belangrijke rol. In 1929 verschijnt het eerste stripverhaal.
Het weekblaadje wordt onder pater De Kesel (Nonkel Fons) heel populair in de vrije scholen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt Zonneland gecensureerd, en zelfs een tijdje verboden. Maar de redactie gaat clandestien door. Vanaf de jaren vijftig wordt Zonneland opgesplitst in nieuwe tijdschriften, aangepast aan elke leeftijdsgroep.

In 1930 verschijnt het eerste Vlaamse Filmpje, een wekelijks avonturenverhaal voor de jeugd. Hiermee wil de uitgever Zonneland-lezers de stap laten zetten naar het boek. De Vlaamse Filmpjes zijn altijd 32 bladzijden lang. Ze zijn goedkoop dankzij hun hoge oplage - 60.000 in 1940. Vooral de geheimzinnige verhalen van John Flanders zijn heel geliefd.

 

 

 

In december 1958 wordt Zonneland opgesplitst in twee tijdschriften. Zonnekind richt zich - eerst om de twee weken, later wekelijks - tot de eerste drie leerjaren. Zonneland wordt het tijdschrift van de laatste drie leerjaren.

 

 

In 1963 verschijnt Prutske voor de kleuters. Het blijft onder die naam slechts n jaar bestaan. De Goede Pers beslist om het tijdschrift in het Frans, Engels en Duits uit te geven en kiest voor een nieuwe titel: Doremi. Het tijdschrift legt de nadruk op creatieve, affectieve en psycho-motorische vaardigheden. Later verschijnt Doremi ook in het Spaans.

 

 

In 1966 gaat G.P. Averbode verder met de opsplitsing van de kindertijdschriften. Zonnestraal wordt het weekblad voor het derde en vierde leerjaar. Zonneland richt zich voortaan alleen tot het vijfde en zesde leerjaar.

 

 

 

Op 15 januari 1973 brengt G.P. Averbode Top uit. Een jongerenmagazine vol ontspanning, vorming en informatie. In 1995 wordt Top vervangen door het schooltijdschrift iD.

 

 

 

 

 

 

In 1991 verschijnt het maandblad Dopido voor kinderen van 2 en 3 jaar. Het is volledig in kleur gedrukt op stevig kartonpapier. Elk nummer biedt een verhaal, een praatplaat, een versje of liedje, een identificatiespel, een doe-pagina en een strip rond bewegingsopvoeding.

 

 

 

 

In 1995 verschijnt iD, het nieuwe halfmaandelijkse tijdschrift voor de eerste graad van het secundair onderwijs.

top

 

 


|  Best Screen: 1024 x 768   |  E-mail ons  |  Disclaimer  |  Broken Links  |