|
Het
getal zeven
Als
stervorm lag de aanleg van Scherpenheuvel in de lijn van de toenmalige
opvatting over stedenbouw.
 Dat
het een zevenpuntige stervorm is geworden, danken wij wellicht aan de
aartshertog zelf. Dit getal komt in de heilige schrift voor als een "heilig
getal"; het wijst op een volkomenheid, een volmaaktheid.
Hoe
belangrijk de tijdsduur van zeven dagen is, blijkt uit het
scheppingsverhaal in Genesis; we lezen dat God op de zevende dag het werk
voltooide dat hij gemaakt had en op die dag rustte (Gen. 2.3.) Toen de
kerk gebouwd werd als dank voor het bekomen van vrede, kon men het niet
mooi genoeg maken. Het moest rijk zijn aan symboliek. Zo moest deze kerk
ter ere van Onze-Lieve-Vrouw een centrum worden van het godsdienstig leven
in de Nederlanden.
Het
grondplan moest iets gans nieuws worden. Zo werd het getal zeven gekozen,
waarmee de zevenhoek tot stand kwam.
En
niet alleen het grondplan; zo is heel het kerkgebouw doortrokken van het
getal zeven, en daarenboven zijn er nog overal verspreid, tot op de koepel
van de kerk; zevenpuntige sterren gezaaid in goud.
Er
staan zes profeten in de basiliek, die de Verlosser voorspeld hebben, maar
met Onze-Lieve-Vrouw erbij is het zeven; het volmaakte, want zij heeft de
Verlosser laten geboren worden.
Zo
zijn er zes zijkapellen in de basiliek, maar met het hoogaltaar vormt dat
zeven, en krijgen we weer die volmaaktheid.
Zo
werd de kerk versierd met zeven schilderijen van schilder Van Loon, die
het leven van Maria uitbeelden als een van de onzen
Zo
werden er zes kapellen in de buitenmuren van de basiliek gemaakt (onvolmaakt),
maar men plaatste een zevende kapel in de oostzijde van de toren, groter
en mooier dan de anderen, en zo verkreeg men weer het getal zeven, en
krijgen we weer die volmaaktheid.
Zelfs
in het rondpunt is de zevenhoek ingewerkt ( andere kleur van het beton).
Aanleg
rotonde
1. Inleiding.
Zoals in meerdere Europese landen worden
ook in België op drukke kruispunten meer en meer rotondes aangelegd. Deze
bieden immers een betere garantie voor een vlotte en terzelfder tijd
veilige verkeersafwikkeling.
Het wegdek van een rotonde wordt zwaar
belast. Naast horizontale krachten ontstaan er door overhellende
voertuigen grote verticale krachten die vooral inwerken op de rand van de
verhardingen.
Om te beletten dat het wegdek vervormt
door zware lasten en eveneens om te voorkomen dat de toplaag afschuift
door horizontale krachten is een wegdek in beton, platenbeton en zo
mogelijk doorgaand gewapend beton aan te bevelen.
2. Rotonde in gekleurd uitgewassen
beton in Scherpenheuvel.
De rotonde is gelegen op het kruispunt
van de Basilieklaan (N10) en de Vesten (N212).
2.1. Kenmerken
De recente herinrichting van het centrum
van Scherpenheuvel heeft vooral betrekking op de vernieuwing van de
Noorder- en Zuidervest waarbij in grote mate gebruik werd gemaakt van
betonstraatstenen die in talrijke vormen en kleuren, zoals groen,
beschikbaar zijn. Voor de rotonde, die feitelijk een klein doch zeer
belangrijk en moeilijk onderdeel van de werken vormde, werd wegens het
zwaar en wringend verkeer een duurzame monoliete verharding gekozen in
gewapend cementbeton.
Om het beton fraaier en
stadsvriendelijker te maken werd gekleurd uitgewassen beton toegepast met
granulaten die een eigen natuurlijke kleur hebben, zoals grijs en groen.
Deze techniek, waarbij meestal ook nog kleurstoffen worden aangewend,
heeft vooral tot doel kleurvaste verhardingen te bekomen.
Door dezelfde kleuren te gebruiken als
deze van de aanliggende materialen werd er gezorgd voor een perfecte
integratie van de rotonde in het hele project dat door de aanwezigheid van
opmerkelijke bomen bijzonder geslaagd is.
2.2. Symbolische 7
Aangezien het getal 7 in Scherpenheuvel
een symbolische betekenis heeft, de basiliek en de omliggende straten
werden immers in de vorm van een zevenhoek gebouwd, wenste de ontwerper
een zevenpuntige ster in de verharding van de rotonde af te beelden. Dit
gebeurde door de zeven punten in uitgewassen natuurlijk groengekleurd
beton uit te voeren.
De rotonde heeft een binnendiameter van
14m en de rijwegbreedte bedraagt 6m.
Rekening houdend met de speciale
configuratie van de betonverharding en de relatief hoge spanningen die
door het wringend verkeer kunnen ontstaan, werd in overleg met de talrijke
partners, o.a. de stad Scherpenheuvel, de afdeling Wegen en Verkeer
Vlaams-Brabant, Febelcem/OCCN en de ontwerper, de volgende opbouw gekozen:
-
7cm uitgewassen gekleurd beton;
-
18cm basisbeton C30/37;
-
4cm bitumineuze tussenlaag type
IIIC;
-
18cm schraal beton;
-
25cm onderfundering type I.
Wegens de speciale vorm van de
verharding met talrijke scherpe hoeken werd het nodig geacht een zwaar
wapeningsnet te voorzien, nl. 150 x 150 x 12mm. Ter hoogte van de
vluchtheuvels werd deze wapening onderbroken om gedeuvelde krimpvoegen te
realiseren. In de relatief grote vlakken van grijs beton zijn krimpvoegen
voorzien, 7 tot 8cm dik. In het midden van de rijweg werd ook een
langsvoeg gezaagd.
Omdat het beton zwaar gewapend is en de
uitvoering bij relatief warm weer gebeurde werden uitzettingsvoegen niet
nodig geacht. Tussen de natuurstenen van het middeneiland en de
betonverharding, alsook tussen de betonstraatstenen van de watergreppels
en de betonverharding werd een isolatievoeg aangebracht.
Verder dient opgemerkt te worden dat om
de scherpe hoeken aan de rand van de verharding te vermijden, de
sterpunten werden afgeknot.
2.3. Uitvoering
Alvorens met de uitvoering te starten
werden met alle betrokken partijen verschillende voorbereidende
besprekingen gehouden, hetgeen hier zeker nodig bleek te zijn voor een
vlotte en behoorlijke uitvoering.
De betonsamenstelling voor het gekleurde
uitgewassen beton ziet er als volgt uit:
-
Steenslag (gekleurd) 4/7 980 kg
-
Rivierzand 0/3 720 kg
-
Cement CEM IIIA 42,5 LA 425 kg
-
Hulpstof (pigment –
luchtbelvormer – plastificeerder) 25 kg
-
Water (totaal)
±
180 l
2.4. Luchtgehalte
Met deze samenstelling werd een
luchtbelgehalte bereikt van iets meer dan 3%, hetgeen normaal voldoende is
om beton met zeer hoge cementgehaltes bestand te maken tegen dooizout; de
druksterkte gemeten na 7 dagen op kernen geboord uit platen 40 x 30 x 15cm
vervaardigd met dit beton, lag ruim boven 30Mpa. De druksterkte van het
basisbeton lag na 7 dagen boven 40Mpa.
Het beton werd in twee lagen, 18cm
basislaag en 7cm gekleurd beton, tussen vaste bekistingen aangebracht.
Eerst werden de groene sterpunten uitgevoerd. Ondanks de ingewikkelde
conceptie van de verharding heeft de aannemer toch op een verzorgde wijze
de wapening kunnen aanbrengen. Om een goede verbinding te bekomen tussen
het groene en het grijze beton liet men de wapening tussen twee balken
doorlopen. Het aangebrachte beton werd verdicht met trilnaalden en met een
dubbele trilbalk.
Na afwerking werd een
oppervlaktevertrager, vrij van solventen, door verstuiving op het verse
beton aangebracht. Eén dag na het verstuiven van de vertrager werd het
beton uitgewassen zodat de gekleurde granulaten voor een esthetisch
uitzicht zorgen. Teneinde de natuurstenen van het middeneiland, dat ook
voor een deel in uitgewassen decoratief grijs werd aangelegd, te
beschermen, is met succes een " protector" aangewend, die als
anti-hechtlaag functioneert en de aanliggende stenen gemakkelijk laat
reinigen
|
Met
de centrale koepel, bezet met 263, later 298 zevenpuntige vergulde
sterren, heeft men een bijzondere bedoeling gehad. Een ronde vorm
was een weerspiegeling van de volkomen kosmos. Met die koepel heeft men
als het ware de sterrenhemel naar beneden gehaald. De koepel, bekroond
met een lantaarntoren die met 35 zevenpuntige vergulde sterren is bezet,
overwelft een zevenhoekige ruimte, die geflankeerd wordt door zes lage
kapellen, een westportaal met twee zijkapellen en een onafgewerkte
oostertoren. De koepel is belegd met lood, dat meerdere malen vernieuwd
moest worden. Hij is versierd met sterren op staven. Die sterren zijn
metalen platen met 40 cm diameter, belegd met bladgoud.
Rechts van de kruisweg staat de
koepelkapel, gebouwd in 1932. Hier wordt het misoffer opgedragen om aan de duizenden bedevaarders die in de basiliek niet binnen geraken de gelegenheid te
geven de mis in open lucht bij te wonen.
Na enig aandringen werd dan toch een gunstig advies
bekomen, zij het met enige aanpassingen. De hal werd sober gehouden,
eenvoudig, pracht noch praal, verscholen in
de schaduw van de basiliek.
Op een boogscheut van de basiliek staat een paviljoen in rode
baksteen, dat druk bezocht wordt door de toeristen. Hier bevindt zich de waterput van 1632, eens
ruim 62 meter diep. Rond 1800 was het metselwerk van de put grotendeels
ingestort, zodat de bewoners verplicht waren het nodige drinkwater te halen in het naburige Zichem. Na veel arbeid en grote kosten
is men er in 1819 in gelukt de put te herstellen.
Deze ommegang kent een eeuwenoude
traditie, die teruggaat tot het jaar 1629. In die tijd heerste er een
pestepidemie. Velen kwamen op bedevaart om door bijstand van
Onze-Lieve-Vrouw van die vreselijke ziekte verlost te worden.
zienderogen. Zo ontstond die avond de traditie van de kaarskensprocessie, die ieder jaar weer uit dankbaarheid wordt gehouden op de eerste zondag na
Allerheiligen. 